Almanya'da çifte vatandaşlık konusunda önemli bir hukuki gelişme yaşandı. Federal İdare Mahkemesi (Bundesverwaltungsgericht) 4 Mart 2026 tarihli kararında, yabancı bir vatandaşlığın kazanılması nedeniyle Alman vatandaşlığının otomatik olarak kaybedilmesinin her durumda geçerli olmayabileceğine hükmetti.
Dava, Almanya'da uzun yıllardır yaşayan ve 1999 yılında Alman vatandaşlığına geçen iki eski Türk vatandaşının durumu üzerinden yürütüldü. Söz konusu kişiler daha sonra Türkiye'de yeniden vatandaşlığa alınmış, ancak o dönemde Alman hukukunda gerekli olan "vatandaşlığı koruma izni" (Beibehaltungsgenehmigung) başvurusunda bulunmamışlardı.
Alman makamları bu durumu yıllar sonra tespit ederek 2021 yılında ilgili kişilerin Alman vatandaşlığını kaybettiklerine karar verdi. Bunun üzerine dava açıldı ve süreç Avrupa Birliği hukukuna kadar uzandı.
Mahkeme kararında dikkat çeken nokta, Alman vatandaşlığının kaybının aynı zamanda Avrupa Birliği vatandaşlığının da kaybı anlamına gelmesi oldu. Federal İdare Mahkemesi'ne göre böyle bir kayıp ancak orantılılık ilkesi çerçevesinde değerlendirilebilir.
Başka bir ifadeyle, bir kişinin Alman vatandaşlığını kaybetmesi kamu yararı ile bireysel hakların somut olay bazında tartılması sonucunda mümkün olabilir. Eğer bu değerlendirme yapılmadan vatandaşlık kaybı gerçekleşmişse, hukuken vatandaşlığın hiç kaybedilmemiş sayılması gündeme gelebilir.
Karar, geçmişte benzer durumlarda Alman vatandaşlığını kaybettiği belirtilen kişiler için yeni bir hukuki değerlendirme süreci anlamına geliyor. Özellikle eski §25 Alman Vatandaşlık Yasası (StAG) kapsamında verilen kararların yeniden incelenmesi gündeme gelebilir.
Ancak mahkeme, vatandaşlığın kaybını önlemek için gerekli başvuruların yapılmamış olması durumunda bazı istisnaların geçerli olabileceğini de vurguladı.
Uzmanlar, bu durumdan etkilenmiş olabilecek kişilere şu konulara dikkat etmelerini öneriyor:
Alman vatandaşlığının kaybına ilişkin kararların orantılılık incelemesi içerip içermediğinin kontrol edilmesi
Süreler devam ediyorsa itiraz veya dava yolunun kullanılması
Kesinleşmiş kararlar için yeniden inceleme başvurusu yapılmasının değerlendirilmesi
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan Avukat Ünal Zeran, kararın çok sayıda yeni hukuki başvuruya yol açabileceğini belirterek yasa koyucuya çağrıda bulundu.
Zeren'e göre sorunun kalıcı biçimde çözülmesi için af benzeri bir düzenleme veya basitleştirilmiş bir beyan modeli getirilmesi gerekiyor. Aksi halde yüz binlerce yeniden inceleme başvurusu hem mahkemeler hem de idari makamlar üzerinde ciddi bir yük oluşturabilir.
Uzmanlara göre Federal İdare Mahkemesi'nin bu kararı, Almanya'da geçmişte çifte vatandaşlık nedeniyle vatandaşlığını kaybettiği düşünülen birçok kişi için yeni bir hukuki umut anlamına geliyor.