Haber: Zafer Özpolat – gazetehamburg.com
Avrupa Birliği, son yıllarda Avrupa pazarını adeta istila eden Çin merkezli ucuz alışveriş platformlarına karşı kapsamlı bir mücadele başlatıyor. Shein, Temu ve AliExpress gibi dev platformların milyonlarca ürünü Avrupa’ya “neredeyse vergisiz” soktuğu yönündeki eleştiriler artarken, AB maliye bakanları kritik bir adım atarak 150 Euro’nun altındaki siparişlere tanınan gümrük muafiyetinin kaldırılmasını destekledi.
Bu karar, hem tüketici güvenliğini yeniden tesis etmeyi hem de Avrupa ekonomilerinde oluşan milyarlarca Euro’luk vergi kaybını önlemeyi amaçlıyor.
Sadece 2024 yılında Avrupa’ya 4,6 milyar adet düşük değerli paket gönderildi. Bu rakam, Almanya’nın yıllık tüm paket hacmine eşdeğer. Üstelik bu gönderilerin yüzde 90’ı Çin menşeli olmasına rağmen, toplam ithalat değerindeki payları yalnızca yüzde 1,1.
Yetkililere göre bu durum yalnızca anomali değil, sistematik bir suistimal. Pek çok platformun ürün değerini kasıtlı olarak düşük gösterdiği, siparişleri parçaladığı veya ürünleri “hediye”, “numune” gibi kategorilerde beyan ettiği tespit ediliyor.
Avrupa Komisyonu’na göre Çin’den gelen bu küçük paketlerin yaklaşık üçte ikisi yanlış beyan edildiğinden gerçek vergi ve gümrük kontrollerinden kaçıyor.
Düşük fiyatlar her ne kadar cazip görünse de, kontrolsüzce giren bu ürünlerin önemli bir kısmı ciddi güvenlik açıkları taşıyor.
Avrupa Tüketici Birliği’nin raporlarına göre:
Güvensiz bulunan ürünlerin yarısı Çin menşeli
Oyuncaklarda zehirli kimyasallar,
Kozmetiklerde yasaklı maddeler,
Şarj aletlerinde yanıcı kablolar,
Hatta kırılan bisiklet kadroları bile raporlandı.
Kleinsendungen (düşük değerli gönderiler) neredeyse hiç kontrol edilmediği için, bu ürünlerin çoğu doğrudan tüketicilere ulaşıyor.
Uygulanan düşük gümrük eşiği Çinli platformlara ciddi bir fiyat avantajı sağlıyor.
AB’de faaliyet gösteren firmalar için zorunlu olan:
güvenlik testleri,
çevre standartları,
ürün bilgi ve etiketleme yükümlülükleri
satış fiyatını yaklaşık yüzde 40 oranında artırıyor. Bu maliyetler Çin’den gönderilen düşük değerli ürünlerde fiilen yok.
Bu nedenle Avrupa’daki birçok işletme, Shein veya Temu’da üç Euro’ya satılan bir ürünle rekabet etmekte zorlanıyor.
Uzmanlar, mevcut yasaların aslında yeterli olduğunu; sorunun uygulama eksikliğinden kaynaklandığını belirtiyor. Özellikle Dijital Hizmetler Yasası (DSA) zaten büyük platformları sorumlu tutuyor. Bu kapsamda:
güvenli olmayan ürünlerin kaldırılması,
satıcıların doğrulanması,
AB içinde sorumlu bir muhatap bulundurma zorunluluğu
gibi yükümlülükler var.
Ek olarak, AB Komisyonu platformları “fiili ithalatçı” olarak tanımlamayı planlıyor. Bu gerçekleşirse Shein ve Temu, AB’de satılan her ürünün güvenliğinden doğrudan sorumlu olacak.
Danışmanlık firması McKinsey’e göre AB ülkeleri, yanlış beyan edilen bu küçük paketler yüzünden yılda yaklaşık 7 milyar Euro KDV kaybediyor. Bu rakam, Almanya Çevre Bakanlığı’nın yıllık bütçesine eşit.
Ekonomistler fiyatların dramatik biçimde artmayacağını, ancak ürün güvenliğinin artacağını vurguluyor. Avrupa Birliği’nin amacı tüketiciyi cezalandırmak değil, adil rekabet ortamı yaratmak.
AB’nin aldığı kararla birlikte Shein, Temu ve benzeri platformları zorlu bir süreç bekliyor. Gümrük avantajı ortadan kaldırıldığında, hem fiyat farkı kapanacak hem de Avrupa pazarındaki “kontrolsüz satış dalgası” törpülenecek.
Avrupa’da milyonlarca tüketicinin kullandığı bu platformlar için yeni dönem artık daha sıkı denetim, daha fazla sorumluluk ve eşit rekabet koşulları anlamına geliyor.
