Zafer Özpolat / Hamburg
Yılbaşı döneminde pek çok aile için balık sofraların vazgeçilmez bir parçası. Ancak çevre örgütleri, sürdürülebilir balık bulmanın her geçen yıl zorlaştığına dikkat çekiyor. Almanya’da Deutsche Umwelthilfe (DUH), GEOMAR Helmholtz-Zentrum für Ozeanforschung Kiel, NABU, WWF ve Verbraucherzentrale tarafından hazırlanan ortak “Guter Fisch” (İyi Balık) listesi bu yıl güncellendi ve bazı türlerde iyileşmeler görülse de tablo hâlâ endişe verici.
Bu yıl ilk kez 14 balık türü listeye tavsiye edilen ürünler olarak girdi. Alaska’dan elde edilen kırmızı ve ketalaksı yeniden öneriler arasına dönerken, beyaz orkinos ve bonito türlerinde de bazı bölgelerdeki avcılığa olumlu not verildi. Biskaya’dan sardalya ile Şili’den çıkan küçük pelajik türler de listeye eklenen yeni seçenekler arasında. Ayrıca bölgesel düz yassı balık türleri – örneğin scholle, kliesche ve flunder – belirli av bölgelerinde hâlâ güvenilir seçenekler olarak görülüyor.
Listenin genişlemesi umut verici olsa da uzmanlar uyarıyor: Nordsee ringa (Nordsee-Hering) ve kabeljau (dorsk / morina) gibi sevilen türler aşırı avlanma nedeniyle hızla tükenme riski taşıyor. GEOMAR’dan deniz ekoloğu Dr. Rainer Froese, Almanya çevresindeki balık popülasyonlarının alarm verdiğini belirterek şunları söyledi:
“Dors tamamen çöktü. Nordsee ringa küçülüyor ve Batı Baltık ringasında aslında av yasağı uygulanması gerekiyor. Ostsee sprotte ise hem listeden çıkarıldı hem de resmî olarak aşırı avlanmış durumda.”
DUH uzmanı Isabel Seeger, aşırı avlanmanın, okyanusların ısınması ve kirlenmesiyle birleşerek balık popülasyonlarını kritik noktaya getirdiğini vurguladı. Seeger, “Balıkların güvenli şekilde üreyebileceği alanlar hızla azalıyor. Deniz koruma bölgelerinin etkili biçimde uygulanması şart.” dedi.
WWF’den Dr. Philipp Kanstinger ise aşırı avlanmanın üzerine binen iklim krizinin özellikle herring ve kabeljau gibi türleri daha hassas hâle getirdiğini ifade ederek, tüketicilere “Guter Fisch” listesine bakmaları çağrısında bulundu.
Hamburg Tüketici Merkezi’nden Armin Valet, doğru balık seçiminin tamamen tüketicinin elinde olduğunu belirterek şu çağrıda bulundu:
“Sofrasına balık koymak isteyen birçok kişi bize hangi türleri hâlâ önerebileceğimizi soruyor. Listemizle herkes bilinçli bir tercih yapabilir.”
Liste özellikle taze ve dondurulmuş balık ürünlerinde etikette yer alan balık türü, av yöntemi ve av bölgesi bilgileriyle karşılaştırılarak kullanılabiliyor. Ancak uzmanlar, bazı etiketlerin hâlen yeterince detaylı olmadığını, tereddüt hâlinde satıcıya sorulması gerektiğini belirtiyor. Özellikle trolle avlanan ürünlerin çevresel etkisinin yüksek olduğu ve tercih edilmemesi gerektiği vurgulanıyor.
“Guter Fisch” listesi ve sürdürülebilir balık satın alma rehberi, Hamburg Tüketici Merkezi’nin internet sitesinde yayımlandı. Liste, yılbaşı öncesi alışveriş yapacak tüketiciler için önemli bir rehber niteliği taşıyor.
